04. Hoe ontstaan PTSS en CPTSS
Geplaatst: wo 08 juli 2026 13:46:23
Op deze informatie kunt u hier niet reageren.
PTSS en CPTSS ontstaan als reactie op één of meerdere traumatische ervaringen. Niet de gebeurtenis zelf bepaalt of iemand PTSS of CPTSS ontwikkelt, maar de manier waarop lichaam en hersenen de traumatische ervaring verwerken. Waarom de één wel PTSS ontwikkelt en de ander niet, is niet altijd eenvoudig te verklaren. Meestal spelen meerdere factoren een rol. Hoewel PTSS en CPTSS overeenkomsten hebben, verschillen de omstandigheden waaronder deze aandoeningen vaak ontstaan.
Wat is een traumatische gebeurtenis?
Een traumatische gebeurtenis is een ervaring die zo ingrijpend is dat iemand zich ernstig bedreigd, machteloos of overweldigd voelt. Tijdens zo'n gebeurtenis kan het gevoel ontstaan dat het eigen leven of dat van een ander in gevaar is. Voorbeelden van traumatische gebeurtenissen zijn:
Hoe ontstaat PTSS?
PTSS ontstaat meestal nadat iemand één of meerdere ingrijpende traumatische gebeurtenissen heeft meegemaakt of daarvan getuige is geweest. Ook mensen die beroepsmatig regelmatig worden geconfronteerd met ernstige ongevallen, geweld of overlijden, zoals politieagenten, brandweermensen, ambulancepersoneel, militairen en zorgprofessionals, kunnen PTSS ontwikkelen.Na een traumatische gebeurtenis is het normaal dat iemand tijdelijk last heeft van stressklachten. Bij de meeste mensen nemen deze klachten geleidelijk af. Wanneer de klachten langdurig aanhouden en het dagelijks functioneren beïnvloeden, kan er sprake zijn van PTSS.
Hoe ontstaat CPTSS?
CPTSS ontstaat meestal na langdurige of herhaalde traumatische ervaringen waarbij iemand zich gedurende langere tijd onveilig, machteloos of afhankelijk voelde. Vaak was er weinig of geen mogelijkheid om aan de situatie te ontsnappen.Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij:
Waarom krijgt de één wel PTSS of CPTSS en de ander niet?
Dit is een vraag waar wetenschappers al jarenlang onderzoek naar doen. Er is geen eenvoudige verklaring. De kans op PTSS of CPTSS hangt af van een combinatie van factoren. Voorbeelden hiervan zijn:
Wat gebeurt er in de hersenen?
Tijdens een traumatische gebeurtenis schakelt het lichaam over op een overlevingsreactie. Stresshormonen zoals adrenaline en cortisol zorgen ervoor dat iemand snel kan reageren op gevaar.Normaal gesproken keert het lichaam na afloop weer terug naar een toestand van rust.Bij mensen met PTSS of CPTSS blijft het alarmsysteem echter soms actief, ook wanneer er geen direct gevaar meer is. Hierdoor kunnen mensen zich voortdurend gespannen of alert voelen en kunnen herinneringen aan het trauma zich blijven opdringen. Onderzoekers denken dat hierbij verschillende hersengebieden een rol spelen, waaronder de amygdala, de hippocampus en de prefrontale cortex. Hoe deze gebieden precies samenwerken, wordt nog steeds onderzocht.
Kun je PTSS of CPTSS voorkomen?
Niet altijd. Na een traumatische gebeurtenis is het normaal dat iemand tijdelijk stressklachten ervaart. Goede steun vanuit de omgeving, een gevoel van veiligheid en tijd om de gebeurtenis te verwerken kunnen bijdragen aan herstel. Het is belangrijk om klachten serieus te nemen. Wanneer klachten langdurig aanhouden of het dagelijks leven sterk beïnvloeden, is het verstandig professionele hulp te zoeken.
Samenvatting
PTSS en CPTSS ontstaan als reactie op traumatische ervaringen. PTSS ontstaat vaak na één of meerdere ingrijpende gebeurtenissen, terwijl CPTSS meestal ontstaat na langdurige of herhaalde traumatische ervaringen waarbij iemand zich langdurig onveilig of machteloos voelde.Waarom de één wel PTSS of CPTSS ontwikkelt en de ander niet, hangt af van verschillende factoren. De ernst en duur van het trauma, eerdere ervaringen, steun vanuit de omgeving en persoonlijke kwetsbaarheid kunnen allemaal een rol spelen.Hoewel traumatische ervaringen grote gevolgen kunnen hebben, ontwikkelen niet alle mensen PTSS of CPTSS. Met tijd, steun en – wanneer nodig – passende behandeling kunnen veel mensen herstellen.
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:
PTSS en CPTSS ontstaan als reactie op één of meerdere traumatische ervaringen. Niet de gebeurtenis zelf bepaalt of iemand PTSS of CPTSS ontwikkelt, maar de manier waarop lichaam en hersenen de traumatische ervaring verwerken. Waarom de één wel PTSS ontwikkelt en de ander niet, is niet altijd eenvoudig te verklaren. Meestal spelen meerdere factoren een rol. Hoewel PTSS en CPTSS overeenkomsten hebben, verschillen de omstandigheden waaronder deze aandoeningen vaak ontstaan.
Wat is een traumatische gebeurtenis?
Een traumatische gebeurtenis is een ervaring die zo ingrijpend is dat iemand zich ernstig bedreigd, machteloos of overweldigd voelt. Tijdens zo'n gebeurtenis kan het gevoel ontstaan dat het eigen leven of dat van een ander in gevaar is. Voorbeelden van traumatische gebeurtenissen zijn:
- seksueel misbruik;
- huiselijk geweld;
- lichamelijke of emotionele mishandeling;
- een ernstig verkeersongeval;
- een overval of gewelddadig incident;
- oorlog of terrorisme;
- een natuurramp;
- een ernstige medische gebeurtenis of opname op de intensive care;
- het plotseling overlijden van een dierbare;
- langdurige pesterijen of intimidatie.
Hoe ontstaat PTSS?
PTSS ontstaat meestal nadat iemand één of meerdere ingrijpende traumatische gebeurtenissen heeft meegemaakt of daarvan getuige is geweest. Ook mensen die beroepsmatig regelmatig worden geconfronteerd met ernstige ongevallen, geweld of overlijden, zoals politieagenten, brandweermensen, ambulancepersoneel, militairen en zorgprofessionals, kunnen PTSS ontwikkelen.Na een traumatische gebeurtenis is het normaal dat iemand tijdelijk last heeft van stressklachten. Bij de meeste mensen nemen deze klachten geleidelijk af. Wanneer de klachten langdurig aanhouden en het dagelijks functioneren beïnvloeden, kan er sprake zijn van PTSS.
Hoe ontstaat CPTSS?
CPTSS ontstaat meestal na langdurige of herhaalde traumatische ervaringen waarbij iemand zich gedurende langere tijd onveilig, machteloos of afhankelijk voelde. Vaak was er weinig of geen mogelijkheid om aan de situatie te ontsnappen.Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij:
- langdurig seksueel misbruik;
- huiselijk geweld;
- emotionele mishandeling;
- ernstige verwaarlozing;
- opgroeien in een onveilige gezinssituatie;
- mensenhandel;
- gevangenschap;
- marteling;
- langdurig oorlogsgeweld.
Waarom krijgt de één wel PTSS of CPTSS en de ander niet?
Dit is een vraag waar wetenschappers al jarenlang onderzoek naar doen. Er is geen eenvoudige verklaring. De kans op PTSS of CPTSS hangt af van een combinatie van factoren. Voorbeelden hiervan zijn:
- de ernst van de traumatische gebeurtenis;
- hoe lang het trauma duurde;
- de leeftijd waarop het trauma plaatsvond;
- eerdere traumatische ervaringen;
- steun vanuit familie of vrienden;
- persoonlijke veerkracht;
- erfelijke aanleg;
- bestaande psychische of lichamelijke problemen.
Wat gebeurt er in de hersenen?
Tijdens een traumatische gebeurtenis schakelt het lichaam over op een overlevingsreactie. Stresshormonen zoals adrenaline en cortisol zorgen ervoor dat iemand snel kan reageren op gevaar.Normaal gesproken keert het lichaam na afloop weer terug naar een toestand van rust.Bij mensen met PTSS of CPTSS blijft het alarmsysteem echter soms actief, ook wanneer er geen direct gevaar meer is. Hierdoor kunnen mensen zich voortdurend gespannen of alert voelen en kunnen herinneringen aan het trauma zich blijven opdringen. Onderzoekers denken dat hierbij verschillende hersengebieden een rol spelen, waaronder de amygdala, de hippocampus en de prefrontale cortex. Hoe deze gebieden precies samenwerken, wordt nog steeds onderzocht.
Kun je PTSS of CPTSS voorkomen?
Niet altijd. Na een traumatische gebeurtenis is het normaal dat iemand tijdelijk stressklachten ervaart. Goede steun vanuit de omgeving, een gevoel van veiligheid en tijd om de gebeurtenis te verwerken kunnen bijdragen aan herstel. Het is belangrijk om klachten serieus te nemen. Wanneer klachten langdurig aanhouden of het dagelijks leven sterk beïnvloeden, is het verstandig professionele hulp te zoeken.
Samenvatting
PTSS en CPTSS ontstaan als reactie op traumatische ervaringen. PTSS ontstaat vaak na één of meerdere ingrijpende gebeurtenissen, terwijl CPTSS meestal ontstaat na langdurige of herhaalde traumatische ervaringen waarbij iemand zich langdurig onveilig of machteloos voelde.Waarom de één wel PTSS of CPTSS ontwikkelt en de ander niet, hangt af van verschillende factoren. De ernst en duur van het trauma, eerdere ervaringen, steun vanuit de omgeving en persoonlijke kwetsbaarheid kunnen allemaal een rol spelen.Hoewel traumatische ervaringen grote gevolgen kunnen hebben, ontwikkelen niet alle mensen PTSS of CPTSS. Met tijd, steun en – wanneer nodig – passende behandeling kunnen veel mensen herstellen.
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:
- ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
- DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA)
- Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen voor trauma- en stressorgerelateerde stoornissen
- Internationale wetenschappelijke literatuur over trauma en stressgerelateerde stoornissen