PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Mensen met PTSS of CPTSS kunnen plotseling hevig reageren op bepaalde situaties, geluiden, geuren, beelden of gedachten. Zo'n reactie kan onverwacht komen en voelt vaak alsof het trauma opnieuw gebeurt. De prikkel die zo'n reactie oproept, wordt een trigger genoemd. Triggers zijn een normaal onderdeel van PTSS en CPTSS. Ze kunnen sterke lichamelijke en emotionele reacties veroorzaken, ook wanneer er op dat moment geen werkelijk gevaar is.

Goed om te weten
Een trigger is geen teken van zwakte. Het is een automatische reactie van een brein dat na een traumatische ervaring extra alert is geworden op mogelijke dreiging.

Wat is een trigger?
Een trigger is een prikkel die het brein onbewust herinnert aan een eerdere traumatische gebeurtenis. Daardoor kan het lichaam reageren alsof het gevaar opnieuw aanwezig is, ook al is dat in werkelijkheid niet zo. De reactie ontstaat meestal automatisch en is moeilijk bewust te beïnvloeden.

Hoe ontstaan triggers?
Tijdens een traumatische gebeurtenis slaat het brein niet alleen de gebeurtenis zelf op, maar ook allerlei details die daarbij aanwezig waren. Dat kunnen bijvoorbeeld zijn:

• geluiden;
• geuren;
• kleuren;
• gezichten;
• woorden;
• muziek;
• bepaalde plaatsen;
• een bepaald tijdstip van het jaar.

Wanneer iemand later opnieuw met zo'n prikkel wordt geconfronteerd, kan het brein deze onbewust herkennen als een mogelijk gevaar. Het stresssysteem wordt daardoor geactiveerd, nog voordat iemand zich bewust is van wat er gebeurt.

Verschillende soorten triggers
Triggers zijn voor iedereen anders.

Externe triggers
Dit zijn prikkels uit de omgeving. Bijvoorbeeld:

• harde geluiden;
• sirenes;
• vuurwerk;
• bepaalde geuren;
• een specifieke locatie;
• iemand die op de dader lijkt;
• nieuwsberichten of televisiebeelden.

Interne triggers
Ook gevoelens of lichamelijke signalen kunnen een trigger zijn. Bijvoorbeeld:

• een versnelde hartslag;
• pijn;
• benauwdheid;
• vermoeidheid;
• bepaalde emoties;
• herinneringen;
• gedachten.

Vaak is iemand zich er niet direct van bewust dat zo'n lichamelijk gevoel een trauma reactie oproept.

Hoe kunnen triggers zich uiten?
Een trigger kan verschillende reacties veroorzaken. Veel voorkomende reacties zijn:

• een herbeleving;
• een flashback;
• plotselinge angst of paniek;
• schrikreacties;
• hyperalertheid;
• dissociatie;
• sterke emoties;
• lichamelijke spanning;
• de behoefte om weg te gaan of situaties te vermijden.

Niet iedereen ervaart dezelfde reactie.

Waarom verschillen triggers per persoon?
Geen twee traumatische ervaringen zijn precies hetzelfde. Daarom verschillen ook de triggers. Wat voor de één een onschuldige situatie is, kan voor een ander een sterke herinnering aan een traumatische gebeurtenis oproepen. Dat maakt het soms moeilijk voor de omgeving om te begrijpen waarom iemand zo heftig reageert.

Hoe kan de omgeving dit ervaren?
Voor partners, familieleden, vrienden of collega's lijkt een reactie op een trigger soms onverwacht of overdreven. De omgeving ziet vaak alleen de reactie, maar niet de onbewuste herinnering die daaraan voorafgaat. Daardoor kunnen opmerkingen ontstaan zoals:

• "Waarom schrik je hier zo van?"
• "Er is toch niets aan de hand?"
• "Dat was toch maar een geluid?"

Voor iemand met PTSS of CPTSS voelt de reactie echter echt en kan deze moeilijk onder controle worden gehouden.

Veelvoorkomende misverstanden
1. "Triggers zijn hetzelfde als herinneringen."
Nee. Een herinnering is meestal bewust. Een trigger veroorzaakt vaak een automatische stressreactie voordat iemand zich realiseert waardoor deze is ontstaan.
2. "Je kunt triggers gewoon negeren."
Triggers ontstaan onbewust. Het is meestal niet mogelijk om ze eenvoudig weg te denken of te negeren.
3. "Iedereen met PTSS heeft dezelfde triggers."
Nee. Triggers zijn persoonlijk en hangen samen met iemands eigen traumatische ervaringen.

Wanneer is het verstandig hulp te zoeken?
Wanneer triggers regelmatig leiden tot hevige angst, herbelevingen, vermijding of beperkingen in het dagelijks leven, is het verstandig dit met een huisarts of behandelaar te bespreken.Het herkennen van triggers is vaak een belangrijke eerste stap in de behandeling van PTSS en CPTSS.In Thema 3 – Herstellen lees je hoe je kunt leren omgaan met triggers en welke strategieën daarbij kunnen helpen.

Samenvatting
Triggers zijn prikkels die het brein onbewust herinneren aan een traumatische gebeurtenis. Daardoor kan het lichaam reageren alsof er opnieuw gevaar dreigt, ook wanneer dat niet zo is. Triggers verschillen per persoon en kunnen zowel uit de omgeving als uit het eigen lichaam of de eigen gedachten komen. Het herkennen van triggers helpt om traumareacties beter te begrijpen en vormt een belangrijke basis voor herstel.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA)
• ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
• Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen voor trauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• Internationale wetenschappelijke literatuur over traumatische conditionering, triggerreacties en PTSS.