PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Vertrouwen vormt de basis van gezonde relaties. Door vertrouwen voelen mensen zich veilig, durven zij zichzelf te zijn en kunnen zij steun zoeken bij anderen. Na een traumatische ervaring kan dit vertrouwen beschadigd raken. Vooral mensen die langdurig zijn blootgesteld aan mishandeling, verwaarlozing, seksueel misbruik, huiselijk geweld of psychisch geweld kunnen moeite krijgen om anderen nog te vertrouwen. Bij Complexe Posttraumatische Stressstoornis (CPTSS) behoren langdurige problemen in relaties en vertrouwen zelfs tot de kernsymptomen van de aandoening.

Goed om te weten
Moeite met vertrouwen betekent niet dat iemand geen behoefte heeft aan contact. Veel mensen verlangen juist naar veilige en betrouwbare relaties, maar vinden het moeilijk om anderen nog volledig te vertrouwen.

Wat is vertrouwen?
Vertrouwen betekent dat je erop kunt rekenen dat iemand eerlijk is, je met respect behandelt en je geen kwaad wil doen. Wanneer iemand herhaaldelijk is gekwetst door mensen die juist veiligheid hadden moeten bieden, kan het moeilijk worden om anderen opnieuw te vertrouwen. Het brein blijft dan voortdurend alert op signalen van mogelijk gevaar, afwijzing of manipulatie.

Wat is hechting?
Hechting is de emotionele band die mensen ontwikkelen met belangrijke personen in hun leven, zoals ouders, verzorgers of een partner. Wanneer kinderen opgroeien in een veilige, liefdevolle en voorspelbare omgeving, ontwikkelen zij meestal een gevoel van basisveiligheid. Wanneer er sprake is van mishandeling, verwaarlozing, misbruik of voortdurende onveiligheid, kan de ontwikkeling van veilige hechting worden verstoord. Dit kan ook op latere leeftijd invloed hebben op relaties.

Waarom ontstaan problemen met vertrouwen?
Na langdurige traumatische ervaringen leert het brein dat mensen soms juist een bron van gevaar kunnen zijn. Daardoor kan iemand:

• voortdurend alert zijn;
• moeite hebben om hulp te accepteren;
• bang zijn om opnieuw gekwetst te worden;
• anderen op afstand houden;
• relaties vermijden;
• voortdurend zoeken naar signalen van onveiligheid.

Deze reacties zijn vaak ontstaan als bescherming tegen nieuwe pijn of teleurstelling.

Hoe kunnen problemen met vertrouwen zich uiten?
Veel mensen herkennen bijvoorbeeld:

• moeite hebben om persoonlijke dingen te vertellen;
• bang zijn om verlaten te worden;
• moeite hebben om hulp te vragen;
• complimenten wantrouwen;
• steeds bevestiging zoeken;
• relaties op afstand houden;
• snel denken dat iemand slechte bedoelingen heeft;
• bang zijn voor afwijzing;
• moeite hebben met intimiteit.

Niet iedereen ervaart dezelfde klachten.Sommige mensen trekken zich juist terug, terwijl anderen zich sterk aanpassen aan anderen uit angst om de relatie te verliezen.

Hechtingsproblemen en CPTSS
Bij CPTSS ontstaan problemen in relaties vaak niet doordat iemand geen behoefte heeft aan contact, maar doordat eerdere ervaringen hebben geleerd dat relaties onveilig kunnen zijn. Daardoor kunnen mensen:

• zich moeilijk veilig voelen bij anderen;
• sterke verlatingsangst ervaren;
• juist bindingsangst ontwikkelen;
• voortdurend twijfelen aan zichzelf;
• moeite hebben om gezonde grenzen te stellen.

Deze patronen zijn vaak ontstaan als overlevingsstrategie en zeggen niets over iemands karakter.

Vertrouwen, hechting en traumabinding
De begrippen vertrouwen, hechting en traumabinding worden regelmatig door elkaar gehaald, maar betekenen niet hetzelfde. Vertrouwen gaat over het gevoel dat iemand betrouwbaar en veilig is. Hechting gaat over de manier waarop mensen al vanaf hun jeugd emotionele relaties aangaan en onderhouden. Traumabinding is iets anders. Hierbij ontstaat een sterke emotionele verbondenheid met iemand die tegelijkertijd ook de bron is van angst, controle, mishandeling of misbruik. Dit kan voorkomen bij onder andere huiselijk geweld, seksueel misbruik, psychisch geweld, mensenhandel en andere langdurige afhankelijkheidsrelaties. Omdat traumabinding een complex onderwerp is, besteden we hier in een apart artikel uitgebreid aandacht aan.

Hoe kan dit zich uiten in het dagelijks leven?
Problemen met vertrouwen kunnen invloed hebben op veel verschillende relaties. Bijvoorbeeld:

• relaties aangaan maar moeilijk dichtbij iemand durven komen;
• voortdurend bang zijn om afgewezen te worden;
• moeite hebben om collega's te vertrouwen;
• conflicten vermijden;
• jezelf voortdurend aanpassen;
• geen hulp durven vragen;
• liever alles alleen doen.

Hierdoor kunnen gevoelens van eenzaamheid ontstaan, ook wanneer iemand veel mensen om zich heen heeft.

Hoe kan de omgeving dit ervaren?
Partners, familieleden of vrienden begrijpen soms niet waarom iemand afstand houdt of moeite heeft om vertrouwen te geven.De omgeving kan denken:

• "Waarom geloof je mij niet?"
• "Waarom vertel je nooit wat je voelt?"
• "Waarom houd je iedereen op afstand?"
• "Waarom vraag je nooit om hulp?"

Voor iemand met PTSS of CPTSS zijn deze reacties vaak een manier om zichzelf te beschermen tegen nieuwe teleurstellingen of pijn.Veiligheid, voorspelbaarheid en geduld zijn belangrijk om vertrouwen langzaam weer op te bouwen.

Veelvoorkomende misverstanden
1. "Je vertrouwt gewoon niemand."
Veel mensen met PTSS of CPTSS willen anderen juist graag vertrouwen, maar vinden dit moeilijk door eerdere traumatische ervaringen.
2. "Je moet het verleden loslaten."
Vertrouwen herstelt meestal niet vanzelf. Het kost tijd, veiligheid en positieve ervaringen.
3. "Je houdt mensen bewust op afstand."
Vaak is dit geen bewuste keuze, maar een beschermingsmechanisme dat is ontstaan door langdurige onveiligheid.

Wanneer is het verstandig hulp te zoeken?
Wanneer problemen met vertrouwen of relaties leiden tot eenzaamheid, relatieproblemen of het vermijden van sociale contacten, is het verstandig professionele hulp te zoeken. Veel traumabehandelingen besteden aandacht aan het herstellen van vertrouwen, het ontwikkelen van gezonde grenzen en het opbouwen van veilige relaties.

Samenvatting
Problemen met vertrouwen en hechting komen veel voor bij PTSS en vooral bij CPTSS. Langdurige onveiligheid kan ervoor zorgen dat het moeilijk wordt om anderen nog te vertrouwen of je veilig te voelen in relaties. Deze reacties zijn vaak begrijpelijke overlevingsmechanismen. Met passende behandeling, veilige relaties en tijd leren veel mensen stap voor stap weer vertrouwen op te bouwen.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
• DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA)
• De hechtingstheorie van John Bowlby en het werk van Mary Ainsworth.
• Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen voor trauma- en stressorgerelateerde stoornissen.