PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Herstellen van PTSS of CPTSS kost tijd. Er bestaat geen snelle oplossing en geen aanpak die voor iedereen hetzelfde werkt. Professionele behandeling speelt vaak een belangrijke rol, maar ook wat je zelf doet kan bijdragen aan je herstel. Dat betekent niet dat je verantwoordelijk bent voor het ontstaan van PTSS of CPTSS. Een traumatische gebeurtenis is nooit jouw schuld. Wel kun je stap voor stap leren welke gewoonten, vaardigheden en keuzes jouw herstel ondersteunen. Juist kleine veranderingen kunnen op de lange termijn een groot verschil maken.

Goed om te weten
Zelfhulp is een waardevolle aanvulling op professionele behandeling, maar vervangt deze niet wanneer behandeling nodig is.

Herstel begint met veiligheid
Een lichaam en brein die voortdurend alert zijn op gevaar, kunnen moeilijk herstellen wanneer iemand zich nog steeds onveilig voelt. Daarom is veiligheid vaak de eerste stap in herstel. Dat kan betekenen:

• zorgen voor een veilige woon- en werkomgeving;
• afstand nemen van mensen die schade blijven veroorzaken;
• duidelijke grenzen leren stellen;
• voorspelbaarheid en rust creëren;
• hulp inschakelen wanneer dat nodig is.

Pas wanneer het gevoel van veiligheid langzaam terugkeert, krijgt het zenuwstelsel meer ruimte om te herstellen.

Zorg goed voor je lichaam
Lichaam en geest zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Langdurige stress kan leiden tot vermoeidheid, slaapproblemen, spierklachten en een verhoogde lichamelijke spanning. Een gezonde leefstijl lost PTSS of CPTSS niet op, maar kan het herstel wel ondersteunen. Denk bijvoorbeeld aan:

• voldoende slaap;
• gezonde en gevarieerde voeding;
• regelmatig bewegen;
• voldoende ontspanning;
• een regelmatig dag- en nachtritme.

Probeer niet alles tegelijk te veranderen. Kleine haalbare stappen zijn vaak beter vol te houden.

Leer je grenzen herkennen
Veel mensen met PTSS of CPTSS zijn gewend geraakt om voortdurend over hun eigen grenzen heen te gaan. Sommigen blijven altijd doorgaan. Anderen vermijden juist steeds meer situaties. Herstel betekent ook leren herkennen:

• wanneer spanning oploopt;
• wanneer rust nodig is;
• wanneer je "nee" mag zeggen;
• wanneer iets op dit moment te veel is.

Grenzen stellen is geen teken van zwakte, maar een belangrijke vorm van zelfzorg.

Zoek steun
Herstellen hoef je niet alleen te doen. Steun kan komen van:

• een partner;
• familie;
• vrienden;
• lotgenoten;
• een behandelaar.

Niet iedereen zal begrijpen wat PTSS of CPTSS inhoudt. Zoek daarom mensen bij wie je je veilig voelt en die bereid zijn naar je te luisteren zonder te oordelen.

Breng structuur aan
Na een traumatische gebeurtenis kan het dagelijks leven chaotisch aanvoelen. Een vaste structuur kan helpen om meer rust en voorspelbaarheid te creëren. Bijvoorbeeld door:

• op vaste tijden op te staan;
• regelmatig te eten;
• voldoende rustmomenten in te plannen;
• activiteiten af te wisselen met ontspanning;
• haalbare doelen voor de dag te stellen.

Structuur geeft het zenuwstelsel houvast.

Vergelijk jezelf niet met anderen
Iedereen reageert anders op trauma. Ook herstel verloopt bij iedereen anders. Sommige mensen herstellen relatief snel. Anderen hebben maanden of jaren nodig. Vergelijk jezelf daarom niet met anderen, maar kijk vooral naar de stappen die jij zelf zet.

Vier kleine successen
Tijdens herstel kijken veel mensen vooral naar wat nog niet lukt. Sta ook stil bij wat wél lukt. Bijvoorbeeld:

• een wandeling maken;
• een afspraak nakomen;
• een moeilijke situatie aangaan;
• beter je grenzen aangeven;
• een rustige nacht hebben;
• hulp durven vragen.

Kleine successen zijn belangrijke stappen vooruit.

Wees mild voor jezelf
Veel mensen met PTSS of CPTSS zijn erg streng voor zichzelf. Zij vinden dat zij sneller zouden moeten herstellen of sterker zouden moeten zijn. Probeer jezelf te behandelen zoals je een goede vriend of vriendin zou behandelen. Zelfcompassie betekent niet dat je jezelf zielig vindt. Het betekent dat je erkent dat herstellen moeilijk is en dat je jezelf dezelfde vriendelijkheid gunt die je een ander zou geven.

Wat kan de omgeving doen?
Partners, familieleden en vrienden kunnen herstel ondersteunen door:

• geduldig te zijn;
• goed te luisteren;
• geen druk uit te oefenen;
• begrip te tonen voor moeilijke dagen;
• kleine successen te benoemen;
• veiligheid en stabiliteit te bieden.

Vaak helpt het meer om naast iemand te staan dan om direct oplossingen aan te dragen.

Veelvoorkomende valkuilen
Tijdens herstel lopen veel mensen tegen dezelfde valkuilen aan. Bijvoorbeeld:

• te veel tegelijk willen;
• jezelf vergelijken met anderen;
• geen hulp durven vragen;
• voortdurend over je eigen grenzen gaan;
• denken dat een terugval betekent dat alle vooruitgang verloren is.

Herstel vraagt juist om geduld, kleine stappen en realistische verwachtingen.

Wanneer is professionele hulp belangrijk?
Zelfhulp kan herstel ondersteunen, maar is niet altijd voldoende. Professionele hulp is belangrijk wanneer:

• klachten blijven toenemen;
• dagelijkse activiteiten nauwelijks meer lukken;
• werk of studie ernstig wordt beïnvloed;
• relaties onder druk staan;
• er sprake is van ernstige somberheid, angst of andere psychische klachten.

Je hoeft niet te wachten tot het echt niet meer gaat. Ook bij twijfel kun je je huisarts of behandelaar om advies vragen.

Praktische tips

• Kies één kleine verandering tegelijk.
• Plan iedere dag een rustmoment.
• Houd een regelmatig dag- en nachtritme aan.
• Vraag hulp wanneer je merkt dat je vastloopt.
• Wees geduldig met jezelf; herstel kost tijd.

Samenvatting
Hoewel PTSS en CPTSS vaak professionele behandeling vragen, kun je zelf ook veel doen om je herstel te ondersteunen. Een veilige omgeving, goede zelfzorg, duidelijke grenzen, structuur, steun van anderen en mildheid voor jezelf vormen voor veel mensen een belangrijke basis voor herstel. Herstel ontstaat meestal niet door één grote stap, maar door vele kleine stappen die samen leiden tot meer rust, veerkracht en regie over het eigen leven.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA.
• ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
• Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen voor trauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• Internationale wetenschappelijke literatuur over herstelgerichte zorg (recovery-oriented care), zelfmanagement, zelfcompassie en traumaherstel.