PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Een herbeleving of flashback kan erg beangstigend zijn. Op zo'n moment kan het voelen alsof de traumatische gebeurtenis opnieuw plaatsvindt, ook al ben je in werkelijkheid veilig. Hoewel je een herbeleving of flashback meestal niet direct kunt stoppen, kun je wel leren om de spanning te verminderen en jezelf stap voor stap terug te brengen naar het hier en nu.

Goed om te weten
Wil je meer weten over wat herbelevingen en flashbacks zijn? Lees dan ook Thema 2 – Deel 3: Herbelevingen en Thema 2 – Deel 4: Flashbacks.

Herken de eerste signalen
Niet iedere herbeleving of flashback ontstaat plotseling. Sommige mensen merken vooraf signalen zoals:

• toenemende spanning;
• onrust;
• een versnelde hartslag;
• moeite met concentreren;
• het gevoel dat de omgeving anders aanvoelt;
• sterke emoties zonder duidelijke aanleiding.

Door deze signalen te leren herkennen, kun je eerder maatregelen nemen om jezelf te helpen.

Herinner jezelf eraan dat je nu veilig bent
Tijdens een herbeleving reageert het brein alsof het trauma opnieuw gebeurt. Probeer jezelf daarom bewust te herinneren aan de werkelijkheid van dit moment. Je kunt bijvoorbeeld tegen jezelf zeggen:

• "Ik ben nu veilig."
• "Dit is een herinnering, geen nieuw gevaar."
• "Ik ben hier en nu."

Voor sommige mensen helpt het om deze zinnen hardop uit te spreken.

Gebruik grondingstechnieken
Gronding helpt om je aandacht terug te brengen naar het heden. Voorbeelden zijn:

• benoem vijf dingen die je ziet;
• luister bewust naar geluiden om je heen;
• voel beide voeten stevig op de grond;
• houd een voorwerp vast en beschrijf hoe het aanvoelt;
• concentreer je rustig op je ademhaling.

Niet iedere techniek werkt voor iedereen. Oefen daarom op rustige momenten met verschillende technieken om te ontdekken wat voor jou het beste werkt.

Geef jezelf de tijd
Na een herbeleving of flashback kun je je uitgeput voelen. Dat is normaal. Je lichaam heeft tijdelijk in een verhoogde staat van paraatheid verkeerd. Gun jezelf daarom tijd om weer tot rust te komen. Dat kan betekenen dat je:

• even gaat zitten;
• rustig ademhaalt;
• iets drinkt;
• een korte wandeling maakt;
• contact zoekt met iemand die je vertrouwt.

Leer je eigen patronen kennen
Veel mensen merken na verloop van tijd dat bepaalde situaties vaker leiden tot herbelevingen of flashbacks. Door hier aandacht aan te besteden, leer je jezelf beter kennen. Je kunt bijvoorbeeld bijhouden:

• wanneer de klachten optreden;
• wat eraan voorafging;
• hoe je reageerde;
• wat hielp om weer tot rust te komen.

Deze informatie kan ook waardevol zijn tijdens de behandeling.

Wat kan de omgeving doen?
Wanneer iemand een herbeleving of flashback heeft, helpt het vaak wanneer de omgeving:

• rustig blijft;
• duidelijk en kalm spreekt;
• niet plotseling aanraakt zonder toestemming;
• uitlegt waar iemand zich bevindt;
• tijd geeft om weer te herstellen.

Veel mensen ervaren veiligheid wanneer iemand rustig aanwezig blijft.

Veelvoorkomende valkuilen
1. Tegen de reactie vechten
Proberen de reactie met kracht te onderdrukken maakt de spanning soms juist groter.
2. Schaamte
Veel mensen schamen zich voor herbelevingen of flashbacks. Bedenk dat dit normale traumareacties zijn en geen teken van zwakte.
3. Denken dat je gek wordt
Hoewel een herbeleving heel echt kan voelen, betekent dit niet dat je de controle over de werkelijkheid verliest.

Wanneer is professionele hulp belangrijk?
Wanneer herbelevingen of flashbacks regelmatig voorkomen, veel angst veroorzaken of het dagelijks functioneren beperken, is professionele hulp belangrijk. Traumabehandeling kan helpen om de herinneringen minder belastend te maken en de frequentie of intensiteit van de reacties te verminderen.

Praktische tips

• Oefen grondingstechnieken ook wanneer je rustig bent.
• Bewaar een klein voorwerp dat je helpt contact te maken met het hier en nu.
• Bespreek met een naaste wat jou helpt tijdens een herbeleving.
• Houd bij welke situaties vaak voorafgaan aan een herbeleving.
• Wees geduldig met jezelf; herstel kost tijd.

Samenvatting
Herbelevingen en flashbacks kunnen intens en beangstigend zijn, maar je staat er niet machteloos tegenover. Door vroege signalen te herkennen, grondingstechnieken te oefenen en jezelf eraan te herinneren dat je nu veilig bent, ervaren veel mensen stap voor stap meer grip op deze traumareacties. Professionele behandeling kan daarnaast helpen om de onderliggende traumatische herinneringen minder belastend te maken.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA).
• ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
• Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen voor trauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• Internationale wetenschappelijke literatuur over traumaherstel, grondingstechnieken, emotieregulatie en traumagerichte behandeling.