PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Veel mensen met PTSS of CPTSS merken dat denken, onthouden en concentreren meer moeite kosten dan vóór het trauma. Je kunt sneller afgeleid zijn, dingen vergeten of moeite hebben om overzicht te houden. Dat kan frustrerend zijn, zeker wanneer je gewend was om goed te kunnen plannen of veel informatie tegelijk te verwerken. Het is belangrijk om te weten dat deze klachten vaak samenhangen met een brein dat lange tijd onder hoge spanning heeft gestaan. Naarmate de traumaklachten afnemen, ervaren veel mensen ook verbetering van hun cognitieve functioneren.

Goed om te weten
Wil je meer weten over cognitieve klachten bij PTSS en CPTSS? Lees dan ook Thema 2 – Deel 12: Cognitieve klachten.

Accepteer dat je brein anders werkt onder stress
Wanneer het stresssysteem voortdurend actief is, besteedt het brein veel energie aan het signaleren van mogelijk gevaar. Daardoor blijft er minder aandacht over voor andere functies, zoals:

• concentreren;
• plannen;
• onthouden;
• beslissingen nemen;
• nieuwe informatie verwerken.

Dat betekent niet dat je minder intelligent bent geworden. Je brein werkt tijdelijk anders doordat het veel energie gebruikt om je te beschermen.

Doe één ding tegelijk
Veel mensen merken dat multitasken moeilijker is geworden. Probeer daarom bewust één taak tegelijk uit te voeren. Dat helpt om:

• fouten te verminderen;
• meer overzicht te houden;
• minder overprikkeld te raken;
• taken beter af te ronden.

Geef jezelf toestemming om het tempo aan te passen aan wat op dat moment haalbaar is.

Maak gebruik van hulpmiddelen
Je hoeft niet alles te onthouden. Veel mensen hebben baat bij praktische hulpmiddelen, zoals:

• een agenda;
• een digitale kalender;
• herinneringen op de telefoon;
• een notitieboek;
• een takenlijst.

Het gebruik van hulpmiddelen is geen teken van zwakte, maar een slimme manier om je geheugen te ondersteunen.

Verdeel grote taken in kleine stappen
Wanneer een taak groot of ingewikkeld lijkt, kan het helpen deze op te delen. Bijvoorbeeld:

• bepaal eerst wat de eerste stap is;
• werk één onderdeel tegelijk af;
• neem tussendoor korte pauzes;
• vier kleine successen.

Zo voorkom je dat je overweldigd raakt.

Gun je brein voldoende rust
Net als je lichaam heeft ook je brein herstelmomenten nodig. Plan daarom regelmatig korte pauzes. Dat kan bijvoorbeeld door:

• even naar buiten te gaan;
• een korte wandeling te maken;
• rustig adem te halen;
• tijdelijk afstand te nemen van beeldschermen.

Korte rustmomenten kunnen helpen om je aandacht beter vast te houden.

Verminder overprikkeling
Veel prikkels tegelijk kunnen cognitieve klachten versterken.Probeer daarom waar mogelijk:

• in een rustige omgeving te werken;
• meldingen op je telefoon uit te zetten;
• één gesprek tegelijk te voeren;
• drukke momenten af te wisselen met rust.

Je hoeft niet alle prikkels te vermijden, maar het kan helpen om bewust keuzes te maken.

Wees geduldig met jezelf
Veel mensen raken onzeker wanneer zij merken dat hun geheugen of concentratie minder goed werkt. Probeer jezelf eraan te herinneren dat herstel tijd kost. Naarmate de spanning afneemt en behandeling effect heeft, verbeteren deze klachten bij veel mensen geleidelijk.

Wat kan de omgeving doen?
Partners, familieleden of collega's kunnen helpen door:

• duidelijke afspraken te maken;
• belangrijke informatie eventueel op te schrijven;
• begrip te tonen wanneer iemand iets vergeet;
• niet meerdere dingen tegelijk te vragen;
• voldoende tijd te geven om informatie te verwerken.

Een rustige en voorspelbare omgeving helpt vaak om beter te kunnen concentreren.

Veelvoorkomende valkuilen
1. Alles tegelijk willen doen
Multitasken kost vaak meer energie en vergroot de kans op fouten.
2. Jezelf dom of lui noemen
Cognitieve klachten zijn een bekend gevolg van langdurige stress en trauma. Ze zeggen niets over je intelligentie of motivatie.
3. Geen pauzes nemen
Je brein heeft regelmatig herstelmomenten nodig om goed te kunnen blijven functioneren.

Wanneer is professionele hulp belangrijk?
Wanneer cognitieve klachten ernstig zijn of het dagelijks functioneren langdurig beperken, bespreek dit dan met je behandelaar of huisarts. Soms zijn aanvullende onderzoeken of begeleiding zinvol, zeker wanneer de klachten niet verbeteren of plotseling veranderen.

Praktische tips

• Doe één taak tegelijk.
• Gebruik een agenda of takenlijst.
• Plan regelmatig korte pauzes.
• Werk zoveel mogelijk in een rustige omgeving.
• Wees geduldig met jezelf en verwacht geen perfectie.

Samenvatting
Cognitieve klachten zoals concentratieproblemen, vergeetachtigheid en moeite met plannen komen veel voor bij PTSS en CPTSS.Door taken op te delen, hulpmiddelen te gebruiken, overprikkeling te beperken en voldoende rust te nemen, ervaren veel mensen stap voor stap meer overzicht en minder mentale belasting.Naarmate het herstel vordert, verbeteren deze klachten bij veel mensen geleidelijk.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA).
• ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
• Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen voor trauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• Internationale wetenschappelijke literatuur over PTSS, cognitief functioneren, aandacht, geheugen en herstelgerichte zorg.