PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Behandeling in het kort
- Type behandeling: Traumagerichte psychotherapie
- Aanbevolen bij: PTSS en, afhankelijk van de persoonlijke situatie, ook bij CPTSS
- Plaats in de richtlijnen: Behandeling van eerste keuze
- Vorm: Meestal individueel, soms als onderdeel van een intensief behandelprogramma (HIT)
- Wetenschappelijke onderbouwing: Sterk

Inleiding
Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) is één van de bekendste en meest toegepaste behandelingen voor PTSS. De behandeling is ontwikkeld om de emotionele lading van traumatische herinneringen te verminderen, zodat deze minder invloed hebben op het dagelijks leven. Door de sterke wetenschappelijke onderbouwing behoort EMDR volgens nationale en internationale behandelrichtlijnen tot de behandelingen van eerste keuze bij PTSS. Ook bij CPTSS kan EMDR onderdeel zijn van een breder behandelplan, afhankelijk van de aard van de klachten en de persoonlijke situatie.

Waarom wordt EMDR vaak als eerste gekozen?
EMDR is uitgebreid wetenschappelijk onderzocht en blijkt voor veel mensen met PTSS een effectieve behandeling te zijn. Daarom adviseren nationale en internationale behandelrichtlijnen EMDR vaak als één van de eerste traumagerichte behandelingen. Dat betekent niet dat EMDR voor iedereen de beste keuze is. De uiteindelijke keuze hangt onder andere af van:

• de aard van het trauma;
• de ernst van de klachten;
• de duur van de klachten;
• eventuele andere psychische of lichamelijke aandoeningen;
• eerdere behandelingen;
• jouw persoonlijke situatie en behandeldoelen.

Samen met je behandelaar wordt bekeken welke behandeling het beste aansluit bij jouw situatie.

Wat is EMDR?
Tijdens een EMDR-behandeling vraagt de behandelaar je om terug te denken aan een ingrijpende of traumatische gebeurtenis. Tegelijkertijd voer je een afleidende taak uit. Dit wordt bilaterale stimulatie genoemd. Bilaterale stimulatie kan op verschillende manieren worden aangeboden, bijvoorbeeld door:

• de bewegingen van de hand of vingers van de behandelaar met je ogen te volgen;
• een lichtbalk waarbij een lichtpuntje of meerdere lichtjes van links naar rechts bewegen;
• afwisselende pieptonen of geluiden via een koptelefoon;
• trilblokjes of zachte tikjes die je afwisselend in beide handen voelt.

Terwijl je aandacht wordt verdeeld tussen de traumatische herinnering en de afleidende prikkel, begeleidt de behandelaar je stap voor stap door het proces. Na iedere serie vraagt de behandelaar wat je hebt ervaren en hoe de herinnering op dat moment voelt. Het doel van EMDR is niet om de traumatische gebeurtenis te vergeten. De herinnering blijft bestaan, maar de emotionele lading neemt bij veel mensen geleidelijk af. Hierdoor roept de herinnering vaak minder angst, spanning, verdriet of andere heftige emoties op en krijgt zij minder invloed op het dagelijks leven.

Voor wie is EMDR geschikt?
EMDR kan worden toegepast bij kinderen, jongeren en volwassenen met PTSS. De behandeling wordt vaak ingezet bij mensen die last hebben van:

• herbelevingen;
• nachtmerries;
• vermijding;
• angst;
• schrikreacties;
• traumatische herinneringen die veel spanning oproepen.

Ook bij CPTSS kan EMDR onderdeel uitmaken van een behandelplan. Daarbij wordt gekeken welke behandeling of combinatie van behandelingen het beste aansluit bij de persoonlijke situatie.

Hoe verloopt een behandeling?
Voordat de behandeling begint, bespreekt de behandelaar samen met jou welke traumatische herinneringen worden behandeld. Ook krijg je uitleg over de werkwijze en is er ruimte om vragen te stellen. Tijdens een behandeling wordt meestal één herinnering tegelijk behandeld. De behandelaar vraagt je om aan de gebeurtenis terug te denken, terwijl je tegelijkertijd de bilaterale stimulatie volgt. Regelmatig wordt de behandeling kort onderbroken om te bespreken wat je ervaart en hoe de herinnering verandert. De behandelaar begeleidt je gedurende het hele proces en past het tempo aan jouw situatie aan.

Hoe lang duurt een behandeling?
Het aantal behandelingen verschilt per persoon. Dit hangt onder andere af van:

• het aantal traumatische gebeurtenissen;
• de ernst van de klachten;
• eventuele andere psychische of lichamelijke aandoeningen;
• de voortgang van de behandeling.

Sommige mensen hebben voldoende aan enkele behandelingen. Bij anderen duurt het behandeltraject langer.

Wat zijn de voordelen?
EMDR kan bijdragen aan:

• vermindering van de emotionele lading van traumatische herinneringen;
• minder herbelevingen en nachtmerries;
• afname van angst en spanning;
• minder vermijdingsgedrag;
• verbetering van het dagelijks functioneren.

Het herstel verloopt bij iedereen anders. Niet iedereen merkt direct verbetering.

Mogelijke reacties tijdens of na de behandeling
Tijdens of kort na een EMDR-behandeling kunnen emoties tijdelijk sterker aanwezig zijn. Sommige mensen ervaren:

• vermoeidheid;
• meer dromen of nachtmerries;
• tijdelijke toename van emoties;
• nieuwe herinneringen die naar boven komen.

Deze reacties zijn meestal tijdelijk en verdwijnen vaak weer na verloop van tijd. Bespreek veranderingen of zorgen altijd met je behandelaar.

Vergelijkbare behandelingen
Andere traumagerichte behandelingen zijn:

• Imaginaire Exposure (IE);
• Narratieve Exposure Therapie (NET);
• Imagery Rescripting (ImRs);
• Imagery Rescripting & Reprocessing Therapy (IRRT);
• Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS (BEPP).

In de volgende artikelen van dit thema worden deze behandelingen afzonderlijk besproken.

Praktische tips

• Vraag waarom EMDR in jouw situatie wordt geadviseerd.
• Vraag wat je tijdens en na de behandeling kunt verwachten.
• Plan na een behandeling voldoende rust in.
• Bespreek veranderingen in je klachten met je behandelaar.
• Geef aan wanneer een behandeling te zwaar of juist goed te doen is.

Samenvatting
EMDR is een traumagerichte behandeling die behoort tot de behandelingen van eerste keuze bij PTSS. Door tijdens de behandeling een traumatische herinnering te combineren met bilaterale stimulatie kan de emotionele lading van die herinnering afnemen.Samen met je behandelaar wordt bekeken of EMDR de meest geschikte behandeling is voor jouw situatie.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• Nederlandse multidisciplinaire richtlijn Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• GGZ-zorgstandaarden voor psychotrauma en stressorgerelateerde stoornissen.
• Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
• Internationale wetenschappelijke literatuur over EMDR bij PTSS.