PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Behandeling in het kort
- Type behandeling: Aanvullende psychotherapie
- Verwerkt het trauma zelf? Nee, meestal niet rechtstreeks
- Aanbevolen bij: PTSS en CPTSS, meestal als aanvullende behandeling
- Plaats in de richtlijnen: Aanvullende behandeling, afhankelijk van de persoonlijke situatie
- Vorm: Individueel of in groepsverband
- Wetenschappelijke onderbouwing: Redelijk tot goed

Inleiding
Acceptance and Commitment Therapie (ACT) is een vorm van psychotherapie die mensen helpt om anders om te gaan met moeilijke gedachten, gevoelens en herinneringen. In tegenstelling tot traumagerichte behandelingen, zoals EMDR of Imaginaire Exposure, richt ACT zich meestal niet op het verwerken van de traumatische herinnering zelf. De behandeling helpt je om meer grip te krijgen op de gevolgen van een trauma en stap voor stap weer een betekenisvol leven op te bouwen. Daarom wordt ACT vaak ingezet als aanvullende behandeling naast of na een traumagerichte behandeling.

Wanneer wordt ACT toegepast?
ACT kan worden ingezet wanneer iemand moeite blijft houden met de gevolgen van een trauma, bijvoorbeeld na een traumagerichte behandeling of wanneer klachten het dagelijks leven blijven beïnvloeden. De behandeling kan onder andere geschikt zijn bij:

• angst;
• piekeren;
• vermijdingsgedrag;
• somberheid;
• een negatief zelfbeeld;
• moeite met het oppakken van het dagelijks leven.

Samen met je behandelaar wordt bekeken of ACT aansluit bij jouw klachten en hulpvraag.

Wat is Acceptance and Commitment Therapie?
ACT leert je niet om moeilijke gedachten of gevoelens weg te nemen, maar om er op een andere manier mee om te gaan. Je leert ruimte te maken voor gevoelens die moeilijk zijn, zonder dat deze je leven volledig bepalen. Een belangrijk onderdeel van ACT is het ontdekken van jouw persoonlijke waarden. Dat zijn de dingen die jij belangrijk vindt in het leven, zoals relaties, gezondheid, werk of persoonlijke ontwikkeling. Vanuit deze waarden leer je stap voor stap keuzes te maken die bijdragen aan een betekenisvol leven, ook wanneer klachten nog niet helemaal zijn verdwenen. Het doel van ACT is niet dat alle klachten verdwijnen, maar dat zij minder invloed krijgen op jouw dagelijks leven.

Voor wie is ACT geschikt?
ACT kan worden toegepast bij jongeren en volwassenen met PTSS of CPTSS. De behandeling wordt vaak ingezet wanneer:

• traumaklachten langdurig aanwezig zijn;
• iemand vastloopt in negatieve gedachten;
• vermijdingsgedrag een grote rol speelt;
• herstel van het dagelijks functioneren centraal staat.

ACT wordt vaak gecombineerd met andere behandelvormen.

Hoe verloopt een behandeling?
Voordat de behandeling begint, bespreek je samen met de behandelaar jouw klachten, doelen en wat voor jou belangrijk is in het leven. Tijdens de behandeling wordt onder andere gewerkt aan:

• het herkennen van belemmerende gedachten;
• het anders leren omgaan met moeilijke gevoelens;
• aandacht en bewust aanwezig zijn in het hier en nu;
• het ontdekken van persoonlijke waarden;
• het zetten van kleine, haalbare stappen richting herstel.

Vaak krijg je ook oefeningen mee om thuis toe te passen.

Hoe lang duurt een behandeling?
De duur van ACT verschilt per persoon. Dit hangt onder andere af van:

• de aard van de klachten;
• de behandeldoelen;
• de voortgang van de behandeling;
• eventuele andere behandelingen die gelijktijdig worden gevolgd.

Je behandelaar bespreekt vooraf hoe het behandeltraject eruit zal zien.

Wat zijn de voordelen?
ACT kan bijdragen aan:

• beter omgaan met moeilijke gedachten en gevoelens;
• minder vermijdingsgedrag;
• meer psychologische veerkracht;
• meer regie over het dagelijks leven;
• leven volgens persoonlijke waarden.

Het herstel verloopt bij iedereen anders.

Mogelijke reacties tijdens de behandeling
Tijdens de behandeling kun je merken dat emoties of herinneringen naar boven komen. Sommige mensen ervaren:

• tijdelijke onzekerheid;
• verdriet;
• frustratie;
• vermoeidheid.

Deze reacties zijn meestal tijdelijk en kunnen onderdeel zijn van het herstelproces.

Vergelijkbare behandelingen
Andere aanvullende behandelingen zijn:

• Compassion Focused Therapy (CFT);
• Schematherapie;
• Psychomotorische Therapie (PMT);
• Vaktherapie.

ACT wordt daarnaast regelmatig gecombineerd met traumagerichte behandelingen, zoals EMDR of Imaginaire Exposure.

Praktische tips

• Vraag waarom ACT in jouw situatie wordt geadviseerd.
• Bespreek welke persoonlijke waarden voor jou belangrijk zijn.
• Oefen regelmatig met de opdrachten die je meekrijgt.
• Verwacht niet dat moeilijke gevoelens direct verdwijnen; ACT leert je er anders mee om te gaan.
• Bespreek veranderingen in je klachten met je behandelaar.

Samenvatting
Acceptance and Commitment Therapie (ACT) is een aanvullende psychotherapie die mensen met PTSS en CPTSS helpt om anders om te gaan met moeilijke gedachten, gevoelens en herinneringen. ACT richt zich meestal niet op het verwerken van de traumatische herinnering zelf, maar op het vergroten van psychologische veerkracht en het opbouwen van een betekenisvol leven. Daarom wordt de behandeling vaak ingezet naast of na een traumagerichte behandeling.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• Nederlandse multidisciplinaire richtlijn Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• GGZ-zorgstandaarden voor psychotrauma en stressorgerelateerde stoornissen.
• Wetenschappelijke literatuur over Acceptance and Commitment Therapy (ACT).