PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Behandeling in het kort
Type behandeling: Psychotherapie gericht op emotieregulatie en gedragsverandering
Aanbevolen bij: Complexe PTSS (CPTSS) en PTSS wanneer sprake is van ernstige problemen met emotieregulatie
Plaats in de richtlijnen: Aanvullende of voorbereidende behandeling; kan worden ingezet vóór of naast een traumagerichte behandeling
Vorm: Meestal individueel, vaak gecombineerd met een vaardigheidstraining in een groep
Wetenschappelijke onderbouwing: Goed

Inleiding
Dialectische Gedragstherapie (DGT), internationaal bekend als Dialectical Behavior Therapy (DBT), is een vorm van psychotherapie die mensen helpt beter om te gaan met heftige emoties, stress en moeilijke situaties. De behandeling werd oorspronkelijk ontwikkeld voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis, maar wordt tegenwoordig ook toegepast bij mensen met complexe PTSS (CPTSS) en andere psychische aandoeningen waarbij problemen met emotieregulatie op de voorgrond staan. Bij complexe PTSS is vaak niet alleen sprake van traumatische herinneringen, maar ook van langdurige problemen met het reguleren van emoties, een negatief zelfbeeld en moeilijkheden in relaties. DGT richt zich op het vergroten van stabiliteit en het aanleren van vaardigheden die helpen om beter met deze problemen om te gaan. Hierdoor kan een eventuele traumagerichte behandeling, zoals EMDR of Imaginaire Exposure, later beter worden verdragen.

Wanneer wordt DGT toegepast?
DGT wordt vooral toegepast wanneer iemand moeite heeft om emoties te reguleren of vastloopt in terugkerende gedragspatronen. De behandeling kan bijvoorbeeld geschikt zijn voor mensen die:

• complexe PTSS (CPTSS) hebben;
• naast PTSS ernstige problemen ervaren met emotieregulatie;
• snel overspoeld raken door emoties;
• impulsief reageren;
• zichzelf beschadigen of suïcidale gedachten hebben;
• moeite hebben met het aangaan of onderhouden van relaties;
• eerst meer stabiliteit nodig hebben voordat traumaverwerking kan starten.

Samen met je behandelaar wordt bekeken of DGT aansluit bij jouw persoonlijke situatie.

Wat is Dialectische Gedragstherapie?
DGT is een gestructureerde behandeling waarin je leert beter om te gaan met emoties, gedachten en gedrag. De behandeling richt zich niet op het verwerken van traumatische herinneringen, maar op het ontwikkelen van vaardigheden die helpen om beter met moeilijke situaties om te gaan. Binnen DGT staan vier belangrijke onderdelen centraal:

• Mindfulness: bewust leren leven in het hier en nu.
• Emotieregulatie: emoties leren herkennen, begrijpen en beter reguleren.
• Stress- en crisisvaardigheden (distress tolerance): leren omgaan met moeilijke situaties zonder impulsief te reageren.
• Interpersoonlijke vaardigheden: beter leren communiceren, grenzen aangeven en relaties verbeteren.

Door deze vaardigheden regelmatig te oefenen ontstaat stap voor stap meer controle over emoties en gedrag.

Voor wie is DGT geschikt?
DGT kan worden toegepast bij volwassenen en in sommige gevallen ook bij jongeren. De behandeling wordt vooral ingezet bij mensen met:

• complexe PTSS (CPTSS);
• PTSS in combinatie met ernstige emotieregulatieproblemen;
• terugkerende zelfbeschadiging;
• suïcidale gedachten of suïcidaal gedrag;
• impulsief gedrag;
• persoonlijkheidsproblematiek waarbij emotieregulatie centraal staat.

Niet iedereen met PTSS of CPTSS heeft DGT nodig. Samen met je behandelaar wordt bekeken welke behandeling het beste aansluit bij jouw klachten en persoonlijke situatie.

Hoe verloopt een behandeling?
Voordat de behandeling begint, bespreek je samen met de behandelaar jouw klachten, doelen en persoonlijke situatie.Tijdens de behandeling:

• voer je regelmatig individuele gesprekken;
• volg je meestal een vaardigheidstraining in een groep;
• leer je vaardigheden toepassen in het dagelijks leven;
• oefen je met het herkennen en reguleren van emoties;
• werk je stap voor stap aan meer stabiliteit.

Het tempo van de behandeling wordt afgestemd op jouw persoonlijke situatie.

Hoe lang duurt een behandeling?
De duur van DGT verschilt per persoon. Dit hangt onder andere af van:

• de ernst van de klachten;
• de mate van emotieregulatieproblemen;
• eventuele bijkomende psychische aandoeningen;
• de voortgang van de behandeling.

Een volledig DGT-programma duurt vaak zes maanden tot een jaar. In sommige situaties kan de behandeling langer duren.

Wat zijn de voordelen?
DGT kan bijdragen aan:

• betere emotieregulatie;
• minder impulsief gedrag;
• afname van zelfbeschadiging;
• beter omgaan met stress;
• meer zelfvertrouwen;
• stabielere relaties;
• een betere voorbereiding op traumagerichte therapie;
• verbetering van het dagelijks functioneren.

Het herstel verloopt bij iedereen anders.

Mogelijke reacties tijdens de behandeling
Tijdens of na een behandeling kunnen emoties tijdelijk sterker aanwezig zijn. Sommige mensen ervaren:

• vermoeidheid;
• verdriet;
• frustratie;
• tijdelijke toename van spanning;
• onzekerheid tijdens het aanleren van nieuwe vaardigheden.

Deze reacties zijn meestal tijdelijk. Bespreek veranderingen of zorgen altijd met je behandelaar.

Vergelijkbare behandelingen
Andere behandelingen die kunnen worden ingezet bij PTSS of CPTSS zijn:

• Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR);
• Imaginaire Exposure (IE);
• Imagery Rescripting (ImRs);
• Imagery Rescripting & Reprocessing Therapy (IRRT);
• Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS (BEPP);
• Acceptance and Commitment Therapy (ACT);
• Compassion Focused Therapy (CFT);
• Schematherapie;
• Psychomotorische Therapie (PMT).

Samen met je behandelaar wordt bekeken welke behandeling het beste aansluit bij jouw persoonlijke situatie.

Praktische tips

• Vraag waarom DGT wordt geadviseerd.
• Bespreek vooraf wat je tijdens de behandeling kunt verwachten.
• Oefen de aangeleerde vaardigheden ook tussen de behandelsessies.
• Plan voldoende rust in wanneer de behandeling emotioneel zwaar is.
• Bespreek veranderingen in je klachten met je behandelaar.
• Geef aan wanneer de behandeling te zwaar of juist te licht aanvoelt.

Samenvatting
Dialectische Gedragstherapie (DGT/DBT) is een psychotherapeutische behandeling die mensen helpt beter om te gaan met heftige emoties, stress en impulsief gedrag. Bij complexe PTSS wordt DGT vaak ingezet om meer stabiliteit op te bouwen voordat een traumagerichte behandeling wordt gestart of als ondersteuning daarvan. Door vaardigheden te leren op het gebied van emotieregulatie, mindfulness, stresshantering en communicatie kunnen klachten afnemen en kan het dagelijks functioneren verbeteren. Samen met je behandelaar wordt bekeken of deze behandeling aansluit bij jouw persoonlijke situatie.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• Nederlandse multidisciplinaire richtlijn Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• GGZ-zorgstandaard Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• Internationale wetenschappelijke literatuur over Dialectical Behavior Therapy (DBT).
• Richtlijnen en publicaties van de Nederlandse Vereniging voor Dialectische Gedragstherapie (DGT).