PTSS Nederland - Forum

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Behandeling in het kort
- Type behandeling: Lichaamsgerichte psychotherapie
- Aanbevolen bij: PTSS en, afhankelijk van de persoonlijke situatie, ook bij CPTSS
- Plaats in de richtlijnen: Aanvullende behandeling; kan worden ingezet naast of als voorbereiding op traumagerichte behandeling
- Vorm: Meestal individueel
- Wetenschappelijke onderbouwing: Beperkt tot redelijk; het wetenschappelijk bewijs groeit, maar is minder sterk dan voor EMDR en cognitieve gedragstherapie

Inleiding
Somatic Experiencing (SE) is een lichaamsgerichte behandelmethode die zich richt op het verminderen van lichamelijke spanning en stress die na een traumatische ervaring kunnen achterblijven. De behandeling is ontwikkeld vanuit het uitgangspunt dat een traumatische ervaring niet alleen invloed heeft op gedachten en emoties, maar ook op het zenuwstelsel en het lichaam.Na een ingrijpende gebeurtenis kan het lichaam als het ware in een verhoogde staat van paraatheid blijven. Dit kan leiden tot klachten zoals voortdurende spanning, schrikreacties, onrust, slaapproblemen of een gevoel van voortdurende alertheid. Somatic Experiencing helpt om deze lichamelijke stressreacties stap voor stap te verminderen.

Wanneer wordt Somatic Experiencing toegepast?
Somatic Experiencing kan worden toegepast wanneer lichamelijke stressreacties een belangrijke rol spelen bij PTSS of CPTSS. De behandeling kan bijvoorbeeld geschikt zijn voor mensen die:

• PTSS of CPTSS hebben;
• langdurig spanning of onrust in hun lichaam ervaren;
• snel schrikken of voortdurend alert zijn;
• moeite hebben om te ontspannen;
• lichamelijke reacties ervaren zonder duidelijke medische oorzaak;
• ondersteuning zoeken naast een traumagerichte behandeling.

Samen met je behandelaar wordt bekeken of Somatic Experiencing past bij jouw persoonlijke situatie.

Wat is Somatic Experiencing?
Tijdens Somatic Experiencing staat niet het uitgebreid bespreken van traumatische herinneringen centraal, maar het leren herkennen en reguleren van lichamelijke reacties op stress. Samen met de behandelaar onderzoek je signalen zoals ademhaling, spierspanning, hartslag en andere lichamelijke sensaties. Door stap voor stap aandacht te besteden aan deze reacties leert het zenuwstelsel geleidelijk terug te keren naar een meer ontspannen toestand. De behandeling verloopt meestal rustig en in kleine stappen, zodat overbelasting zoveel mogelijk wordt voorkomen.

Voor wie is Somatic Experiencing geschikt?
Somatic Experiencing kan worden toegepast bij volwassenen en in sommige gevallen ook bij jongeren. De behandeling wordt vooral ingezet bij mensen met:

• PTSS;
• complexe PTSS (CPTSS);
• langdurige traumatische ervaringen;
• aanhoudende lichamelijke spanning;
• verhoogde waakzaamheid (hyperalertheid);
• problemen met het reguleren van stress.

Ook mensen die moeite hebben om over traumatische ervaringen te praten, kunnen baat hebben bij deze behandeling.

Hoe verloopt een behandeling?
Voordat de behandeling begint, bespreek je samen met de behandelaar jouw klachten, doelen en persoonlijke situatie.Tijdens de behandeling:

• onderzoek je lichamelijke signalen en stressreacties;
• leer je spanning en ontspanning beter herkennen;
• wordt gewerkt met aandacht voor ademhaling en lichaamsbewustzijn;
• oefen je stap voor stap met het reguleren van stress;
• wordt het tempo afgestemd op wat voor jou veilig voelt.

De behandeling wordt aangepast aan jouw persoonlijke situatie.

Hoe lang duurt een behandeling?
Het aantal behandelingen verschilt per persoon. Dit hangt onder andere af van:

• de ernst van de klachten;
• de aard van de traumatische ervaringen;
• eventuele andere psychische klachten;
• de voortgang van de behandeling.

Somatic Experiencing kan als zelfstandige behandeling worden ingezet, maar ook worden gecombineerd met andere behandelvormen.

Wat zijn de voordelen?
Somatic Experiencing kan bijdragen aan:

• vermindering van lichamelijke spanning;
• afname van stressreacties;
• meer rust in het zenuwstelsel;
• betere emotieregulatie;
• minder gevoelens van voortdurende alertheid;
• verbetering van het dagelijks functioneren.

Het herstel verloopt bij iedereen anders.

Mogelijke reacties tijdens de behandeling
Tijdens of na een behandeling kunnen emoties of lichamelijke reacties tijdelijk sterker aanwezig zijn. Sommige mensen ervaren:

• vermoeidheid;
• tijdelijke toename van emoties;
• spierpijn of lichamelijke spanning;
• behoefte aan extra rust;
• emotionele ontlading.

Deze reacties zijn meestal tijdelijk. Bespreek veranderingen of zorgen altijd met je behandelaar.

Vergelijkbare behandelingen
Andere behandelingen die kunnen worden ingezet bij PTSS of CPTSS zijn:

• Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR);
• Imaginaire Exposure (IE);
• Imagery Rescripting (ImRs);
• Imagery Rescripting & Reprocessing Therapy (IRRT);
• Beknopte Eclectische Psychotherapie voor PTSS (BEPP);
• Narratieve Exposure Therapie (NET);
• Acceptance and Commitment Therapy (ACT);
• Dialectische Gedragstherapie (DGT);
• Compassion Focused Therapy (CFT);
• Schematherapie;
• Psychomotorische Therapie (PMT);
• Sensorimotor Psychotherapy.

Samen met je behandelaar wordt bekeken welke behandeling het beste aansluit bij jouw persoonlijke situatie.

Praktische tips

• Vraag waarom Somatic Experiencing wordt geadviseerd.
• Bespreek vooraf wat je tijdens de behandeling kunt verwachten.
• Geef aan wanneer oefeningen te belastend aanvoelen.
• Plan na een behandeling voldoende rust in.
• Bespreek veranderingen in je klachten met je behandelaar.

Samenvatting
Somatic Experiencing (SE) is een lichaamsgerichte behandelmethode die zich richt op het verminderen van lichamelijke spanning en stress die na een traumatische ervaring kunnen achterblijven. Door stap voor stap te werken aan het reguleren van het zenuwstelsel kunnen klachten zoals voortdurende spanning, hyperalertheid en stressreacties afnemen. De behandeling wordt vaak toegepast als aanvulling op of voorbereiding van traumagerichte therapie. Samen met je behandelaar wordt bekeken of Somatic Experiencing aansluit bij jouw persoonlijke situatie.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• Nederlandse multidisciplinaire richtlijn Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• GGZ-zorgstandaard Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• Internationale wetenschappelijke literatuur over Somatic Experiencing.
• Publicaties van het Somatic Experiencing International (SEI).