Veel mensen met PTSS of CPTSS hebben moeite met slapen. Sommigen kunnen moeilijk in slaap vallen, anderen worden regelmatig wakker of hebben last van nachtmerries. Een slechte nachtrust kan grote gevolgen hebben voor het dagelijks leven. Vermoeidheid, concentratieproblemen en prikkelbaarheid nemen vaak toe, waardoor ook andere klachten van PTSS of CPTSS kunnen verergeren. Slaapproblemen zijn daarom niet alleen een gevolg van trauma, maar kunnen ook bijdragen aan het in stand houden van de klachten.
Waarom hebben veel mensen met PTSS of CPTSS slaapproblemen?Goed om te weten
Slaapproblemen komen veel voor bij PTSS en CPTSS. Dat betekent niet dat iedereen dezelfde klachten heeft. De aard en ernst van de slaapproblemen verschillen per persoon.
Na een traumatische gebeurtenis blijft het stresssysteem vaak actief. Normaal gesproken schakelt het lichaam 's avonds geleidelijk over naar een toestand van rust. Bij PTSS of CPTSS kan het zenuwstelsel echter alert blijven, alsof er ieder moment opnieuw gevaar kan ontstaan. Hierdoor wordt ontspannen en in slaap vallen moeilijker. Daarnaast kunnen herbelevingen, flashbacks, angst, piekeren en lichamelijke spanning de slaap verstoren.
Welke slaapproblemen komen veel voor?
Niet iedereen ervaart dezelfde klachten. Veelvoorkomende slaapproblemen zijn:
- moeite met inslapen;
- vaak wakker worden;
- erg licht slapen;
- vroeg wakker worden;
- nachtmerries;
- nachtelijke paniek;
- onrustige slaap;
- het gevoel niet uitgerust wakker te worden.
Nachtmerries
Nachtmerries zijn een veelvoorkomend symptoom van PTSS. Soms gaan de dromen direct over de traumatische gebeurtenis. In andere gevallen bevatten zij geen herkenbare beelden van het trauma, maar wel dezelfde gevoelens van angst, machteloosheid of paniek. Na een nachtmerrie kan iemand:
- zwetend wakker worden;
- hartkloppingen hebben;
- moeite hebben om weer in slaap te vallen;
- langere tijd gespannen blijven.
Hoe beïnvloeden slaapproblemen het dagelijks leven?
Een slechte nachtrust heeft vaak invloed op veel aspecten van het dagelijks functioneren.Voorbeelden zijn:
- sneller vermoeid zijn;
- moeite hebben met concentreren;
- prikkelbaar reageren;
- minder energie hebben;
- meer fouten maken op het werk of tijdens de studie;
- minder goed omgaan met stress;
- meer behoefte hebben aan rustmomenten.
Hoe kan de omgeving dit ervaren?
Partners of gezinsleden merken soms dat iemand:
- veel draait of beweegt tijdens de slaap;
- regelmatig wakker schrikt;
- hard droomt of roept;
- slecht uitgeslapen is;
- overdag sneller geïrriteerd reageert;
- behoefte heeft aan meer rust.
Veelvoorkomende misverstanden
1. "Je moet gewoon eerder naar bed gaan."
Bij PTSS of CPTSS ligt het probleem meestal niet alleen aan het tijdstip van naar bed gaan, maar aan een zenuwstelsel dat moeilijk tot rust komt.
2. "Nachtmerries zijn gewoon vervelende dromen."
Nachtmerries bij PTSS kunnen zeer intens zijn en gepaard gaan met heftige lichamelijke stressreacties.
3. "Je bent gewoon moe."
Vermoeidheid bij PTSS of CPTSS is vaak het gevolg van een combinatie van slechte slaap, voortdurende alertheid en een langdurig actief stresssysteem.
Wanneer is het verstandig hulp te zoeken?
Wanneer slaapproblemen langer aanhouden of het dagelijks functioneren beïnvloeden, is het verstandig dit te bespreken met een huisarts of behandelaar.Een goede behandeling van PTSS of CPTSS kan vaak ook bijdragen aan verbetering van de slaap. Daarnaast bestaan er behandelingen die specifiek gericht zijn op slaapproblemen of nachtmerries.Gebruik slaapmedicatie alleen in overleg met een arts.
Samenvatting
Slaapproblemen en nachtmerries komen veel voor bij PTSS en CPTSS. Een langdurig actief stresssysteem, herbelevingen en angst kunnen het moeilijk maken om goed te slapen. Een slechte nachtrust kan andere klachten versterken en het dagelijks functioneren beïnvloeden. Met passende behandeling en aandacht voor zowel het trauma als de slaapproblemen ervaren veel mensen geleidelijk verbetering.
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:
- DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA)
- ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
- Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen voor trauma- en stressorgerelateerde stoornissen
- Internationale wetenschappelijke literatuur over PTSS, CPTSS, slaapstoornissen en nachtmerries