Na een traumatische ervaring kunnen emoties overweldigend zijn of juist moeilijk voelbaar worden. Sommige mensen ervaren intense angst, verdriet of boosheid, terwijl anderen zich emotioneel afgevlakt voelen. Leren omgaan met emoties is een belangrijk onderdeel van herstel. Dat betekent niet dat je emoties moet onderdrukken of juist altijd moet uiten. Het gaat erom dat je emoties leert herkennen, begrijpen en op een gezonde manier kunt reguleren. Dit is vaak een proces van kleine stappen, waarbij je opnieuw leert vertrouwen op je eigen gevoelens.
Emoties zijn signalenGoed om te weten
Wil je meer weten over problemen met emotieregulatie bij PTSS en CPTSS? Lees dan ook Thema 2 – Deel 9: Problemen met emotieregulatie.
Iedere emotie heeft een functie. Angst kan je waarschuwen voor gevaar. Verdriet kan helpen om verlies te verwerken. Boosheid kan aangeven dat een grens is overschreden. Blijdschap laat zien dat iets belangrijk of waardevol voor je is. Na een trauma kunnen deze signalen verstoord raken. Daardoor kunnen emoties sterker, langduriger of juist minder duidelijk aanwezig zijn. Het doel van herstel is niet om emoties kwijt te raken, maar om er beter mee om te leren gaan.
Leer emoties herkennen
Veel mensen met PTSS of CPTSS merken pas laat dat zij gespannen, verdrietig of boos zijn. Probeer daarom regelmatig stil te staan bij vragen als:
- Wat voel ik op dit moment?
- Waar voel ik dat in mijn lichaam?
- Waardoor zou dit gevoel kunnen zijn ontstaan?
- Heb ik iets nodig?
Geef emoties ruimte
Veel mensen hebben geleerd om emoties weg te stoppen omdat dat vroeger nodig was om te overleven. Hoewel dat destijds een belangrijke beschermingsstrategie kon zijn, kan het later herstel in de weg staan. Emoties toelaten betekent niet dat je erdoor overspoeld hoeft te worden. Het betekent dat je erkent dat een gevoel er is, zonder jezelf ervoor te veroordelen.
Zoek gezonde manieren om emoties te uiten
Iedereen verwerkt emoties op een andere manier. Veel mensen hebben baat bij:
- praten met iemand die je vertrouwt;
- schrijven in een dagboek;
- creatief bezig zijn;
- wandelen of bewegen;
- muziek maken of luisteren;
- ontspanningsoefeningen.
Wees mild wanneer emoties onverwacht terugkomen
Tijdens herstel kunnen emoties soms ineens weer sterk aanwezig zijn. Dat betekent niet dat je terug bij af bent. Vaak laat het zien dat je zenuwstelsel nog bezig is met herstel. Probeer moeilijke emoties niet te zien als een mislukking, maar als een onderdeel van het herstelproces.
Bouw aan emotionele veerkracht
Emoties verdwijnen niet, maar je kunt wel leren er anders mee om te gaan. Dat betekent bijvoorbeeld dat je:
- gevoelens sneller herkent;
- minder snel overspoeld raakt;
- beter om hulp durft te vragen;
- meer vertrouwen krijgt dat moeilijke emoties ook weer afnemen.
Wat kan de omgeving doen?
Partners, familieleden of vrienden kunnen helpen door:
- zonder oordeel te luisteren;
- ruimte te geven aan emoties;
- niet direct met oplossingen te komen;
- gevoelens serieus te nemen;
- geduldig te zijn wanneer emoties wisselen.
Veelvoorkomende valkuilen
1. Emoties wegdrukken
Onderdrukte emoties verdwijnen meestal niet, maar kunnen zich op een later moment opnieuw aandienen.
2. Denken dat emoties gevaarlijk zijn
Emoties kunnen intens zijn, maar zij zijn op zichzelf niet gevaarlijk.
3. Jezelf veroordelen om wat je voelt
Er bestaan geen "goede" of "slechte" emoties. Iedere emotie geeft informatie over wat er in je omgaat.
Wanneer is professionele hulp belangrijk?
Wanneer emoties zo heftig zijn dat je jezelf of anderen niet meer veilig voelt, of wanneer je voortdurend overspoeld raakt door angst, boosheid of verdriet, is professionele begeleiding belangrijk. Een behandelaar kan je helpen om stap voor stap vaardigheden te ontwikkelen om emoties beter te reguleren.
Praktische tips
- Sta dagelijks even stil bij wat je voelt.
- Benoem emoties zo concreet mogelijk.
- Zoek een manier om gevoelens op een gezonde manier te uiten.
- Verwacht niet dat iedere emotie direct verdwijnt.
- Vraag hulp wanneer emoties je dagelijks leven blijven beheersen.
Leren omgaan met emoties is een belangrijk onderdeel van herstel van PTSS en CPTSS. Door emoties beter te leren herkennen, accepteren en op een gezonde manier te uiten, ervaren veel mensen dat zij stap voor stap meer rust, veerkracht en vertrouwen krijgen in zichzelf. Herstel betekent niet dat emoties verdwijnen, maar dat je leert er op een evenwichtige manier mee om te gaan.
Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:
- DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA).
- ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
- Nederlandse multidisciplinaire richtlijnen voor trauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
- Internationale wetenschappelijke literatuur over emotieregulatie, traumaherstel, zelfcompassie en herstelgerichte zorg.