12. Schematherapie

Bericht door **PTSSAdmin** » ma 13 juli 2026 12:56:43

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Behandeling in het kort
- Type behandeling: Aanvullende psychotherapie
- Verwerkt het trauma zelf? Nee, meestal niet rechtstreeks
- Aanbevolen bij: PTSS en CPTSS, meestal als aanvullende behandeling
- Plaats in de richtlijnen: Aanvullende behandeling, afhankelijk van de persoonlijke situatie
- Vorm: Meestal individueel, soms in groepsverband
- Wetenschappelijke onderbouwing: Redelijk

Inleiding
Schematherapie is een aanvullende psychotherapie die mensen helpt om hardnekkige en diepgewortelde patronen van denken, voelen en handelen te herkennen en te veranderen. In tegenstelling tot traumagerichte behandelingen, zoals EMDR of Imaginaire Exposure, richt Schematherapie zich meestal niet op het verwerken van de traumatische herinnering zelf. De behandeling helpt vooral om de langdurige gevolgen van een trauma te verminderen, zoals een negatief zelfbeeld, moeite met vertrouwen, verlatingsangst of gevoelens van minderwaardigheid. Daarom wordt Schematherapie vaak ingezet naast of na een traumagerichte behandeling.

Wanneer wordt Schematherapie toegepast?
Schematherapie kan worden toegepast wanneer langdurige patronen of overtuigingen het herstel blijven belemmeren. De behandeling kan onder andere geschikt zijn bij:

een negatief zelfbeeld;
gevoelens van minderwaardigheid;
moeite met vertrouwen;
verlatingsangst;
perfectionisme;
hardnekkige patronen in relaties;
langdurige gevolgen van jeugdtrauma of herhaald trauma.

Samen met je behandelaar wordt bekeken of Schematherapie aansluit bij jouw klachten en hulpvraag.

Wat is Schematherapie?
Schematherapie gaat ervan uit dat ingrijpende ervaringen, vooral wanneer deze op jonge leeftijd plaatsvinden of langdurig aanhouden, kunnen leiden tot diepgewortelde overtuigingen. Deze overtuigingen worden ook wel schema's genoemd. Voorbeelden hiervan zijn gedachten als:

"Ik ben niet goed genoeg."
"Ik kan niemand vertrouwen."
"Ik word altijd verlaten."
"Ik moet alles perfect doen."

Tijdens de behandeling leer je deze schema's herkennen, begrijpen hoe ze zijn ontstaan en stap voor stap te veranderen. Daarnaast is er aandacht voor de gevoelens en gedragingen die uit deze schema's voortkomen.

Voor wie is Schematherapie geschikt?
Schematherapie kan worden toegepast bij jongeren en volwassenen met PTSS of CPTSS. De behandeling wordt vooral ingezet wanneer:

klachten al langere tijd bestaan;
eerdere behandelingen onvoldoende resultaat hebben opgeleverd;
diepgewortelde patronen het dagelijks functioneren blijven beïnvloeden;
er sprake is van langdurig of herhaald trauma.

Schematherapie wordt relatief vaak toegepast bij mensen met CPTSS.

Hoe verloopt een behandeling?
Voordat de behandeling begint, bespreek je samen met de behandelaar jouw klachten, levensgeschiedenis en behandeldoelen. Tijdens de behandeling wordt onder andere gewerkt aan:

het herkennen van schema's;
het begrijpen hoe deze zijn ontstaan;
het veranderen van hardnekkige denk- en gedragspatronen;
het versterken van gezonde manieren van omgaan met gevoelens en relaties;
praktische oefeningen om nieuw gedrag toe te passen in het dagelijks leven.

Afhankelijk van de behandeling kunnen gesprekken worden gecombineerd met verschillende therapeutische oefeningen.

Hoe lang duurt een behandeling?
Schematherapie is meestal een behandeling die meer tijd vraagt dan veel andere behandelvormen. Hoe lang de behandeling duurt, hangt onder andere af van:

de aard van de klachten;
de duur van de problemen;
de behandeldoelen;
de voortgang van de behandeling.

Je behandelaar bespreekt vooraf hoe het behandeltraject eruit zal zien.

Wat zijn de voordelen?
Schematherapie kan bijdragen aan:

een positiever zelfbeeld;
minder hardnekkige negatieve overtuigingen;
gezondere relaties;
meer zelfvertrouwen;
beter omgaan met gevoelens.

Het herstel verloopt bij iedereen anders.

Mogelijke reacties tijdens de behandeling
Tijdens de behandeling kunnen oude gevoelens of herinneringen naar boven komen. Sommige mensen ervaren:

verdriet;
onzekerheid;
boosheid;
vermoeidheid.

Deze reacties zijn meestal tijdelijk en worden tijdens de behandeling besproken.

Vergelijkbare behandelingen
Andere aanvullende behandelingen zijn:

Acceptance and Commitment Therapie (ACT);
Compassion Focused Therapy (CFT);
Psychomotorische Therapie (PMT);
Vaktherapie.

Schematherapie wordt daarnaast regelmatig gecombineerd met traumagerichte behandelingen, zoals EMDR of Imaginaire Exposure.

Praktische tips

Vraag waarom Schematherapie in jouw situatie wordt geadviseerd.
Wees open over terugkerende patronen in je leven.
Oefen met de opdrachten die je tijdens de behandeling meekrijgt.
Besef dat verandering van diepgewortelde patronen tijd kost.
Bespreek veranderingen in je klachten met je behandelaar.

Samenvatting
Schematherapie is een aanvullende psychotherapie die zich richt op het herkennen en veranderen van diepgewortelde patronen en overtuigingen die zijn ontstaan door ingrijpende of langdurige ervaringen. De behandeling richt zich meestal niet op het verwerken van de traumatische herinnering zelf, maar op de blijvende gevolgen van het trauma. Daarom wordt Schematherapie vaak ingezet naast of na een traumagerichte behandeling en speelt zij vooral een belangrijke rol bij mensen met CPTSS.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

Nederlandse multidisciplinaire richtlijn Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
GGZ-zorgstandaarden voor psychotrauma en stressorgerelateerde stoornissen.
Wetenschappelijke literatuur over Schematherapie.