16. Neurofeedback (EEG-feedbacktherapie)

[PTSSAdmin]

Op deze informatie kunt u hier niet reageren.

Behandeling in het kort
- Type behandeling: Aanvullende behandeling
- Verwerkt het trauma zelf? Nee, niet rechtstreeks
- Aanbevolen bij: PTSS en CPTSS, afhankelijk van de persoonlijke situatie
- Plaats in de richtlijnen: Aanvullende behandeling; behoort momenteel niet tot de behandelingen van eerste keuze voor PTSS
- Vorm: Meestal individueel
- Wetenschappelijke onderbouwing: Beperkt tot redelijk; onderzoek is nog in ontwikkeling

Inleiding
Neurofeedback, ook wel EEG-feedbacktherapie genoemd, is een aanvullende behandeling waarbij de activiteit van de hersenen wordt gemeten en teruggekoppeld. Het doel is om het brein te helpen bepaalde hersenactiviteit beter te reguleren. In tegenstelling tot traumagerichte behandelingen, zoals EMDR of Imaginaire Exposure, richt neurofeedback zich meestal niet op het verwerken van de traumatische herinnering zelf. De behandeling probeert vooral klachten zoals spanning, concentratieproblemen, slaapproblemen en overprikkeling te verminderen. Daarom wordt neurofeedback meestal ingezet als aanvullende behandeling naast of na een traumagerichte behandeling.

Wanneer wordt neurofeedback toegepast?
Neurofeedback kan worden overwogen wanneer iemand ondanks een behandeling last blijft houden van bepaalde klachten. De behandeling kan onder andere geschikt zijn bij:

• aanhoudende spanning;
• hyperalertheid;
• concentratieproblemen;
• slaapproblemen;
• overprikkeling;
• moeite met ontspannen.

Samen met je behandelaar wordt bekeken of neurofeedback in jouw situatie een zinvolle aanvulling kan zijn.

Wat is neurofeedback?
Tijdens een neurofeedbackbehandeling worden kleine sensoren op de hoofdhuid geplaatst. Deze sensoren meten de elektrische activiteit van de hersenen (EEG). De sensoren geven geen stroom af en zijn niet pijnlijk.De gemeten hersenactiviteit wordt zichtbaar gemaakt op een computerscherm. Vaak kijk je naar een filmpje, animatie of spel dat reageert op jouw hersenactiviteit. Op deze manier krijgt je brein voortdurend feedback.Het doel is dat je hersenen geleidelijk leren om bepaalde activiteit beter te reguleren. De behandeling verloopt ongemerkt; je hoeft tijdens de sessie geen ingewikkelde opdrachten uit te voeren.

Voor wie is neurofeedback geschikt?
Neurofeedback kan worden toegepast bij jongeren en volwassenen met PTSS of CPTSS. De behandeling wordt vooral overwogen wanneer:

• klachten ondanks andere behandelingen blijven bestaan;
• overprikkeling een grote rol speelt;
• concentratie- of slaapproblemen op de voorgrond staan;
• een behandelaar verwacht dat neurofeedback een zinvolle aanvulling kan zijn.

Hoe verloopt een behandeling?
Voordat de behandeling begint, bespreek je samen met de behandelaar jouw klachten en behandeldoelen. Tijdens een behandeling:

• worden sensoren op de hoofdhuid geplaatst;
• meet een computer de hersenactiviteit;
• ontvang je via een beeldscherm of geluid directe feedback;
• wordt de voortgang regelmatig geëvalueerd.

Een behandeling duurt meestal tussen de 30 en 60 minuten. Vaak zijn meerdere sessies nodig voordat beoordeeld kan worden of de behandeling effect heeft.

Hoe lang duurt een behandeling?
Één behandeling duurt ongeveer 45 minuten. Het aantal behandelingen verschilt per persoon. Dit hangt onder andere af van:

• de aard van de klachten;
• de behandeldoelen;
• de voortgang van de behandeling.

Je behandelaar bespreekt vooraf welk behandeltraject wordt verwacht.

Wat zijn de voordelen?
Sommige mensen ervaren:

• minder spanning;
• betere concentratie;
• betere nachtrust;
• minder overprikkeling;
• meer rust.

Niet iedereen ervaart dezelfde resultaten. De effecten verschillen per persoon.

Mogelijke reacties tijdens of na de behandeling
Na een behandeling kunnen sommige mensen tijdelijk merken dat zij:

• vermoeid zijn;
• hoofdpijn hebben;
• zich emotioneler voelen;
• tijdelijk anders slapen.

Deze reacties zijn meestal mild en van korte duur. Bespreek veranderingen altijd met je behandelaar.

Vergelijkbare behandelingen
Andere aanvullende behandelingen zijn:

• Psychomotorische Therapie (PMT);
• Vaktherapie;
• Acceptance and Commitment Therapie (ACT);
• Compassion Focused Therapy (CFT);
• Schematherapie.

Samen met je behandelaar wordt bekeken welke behandeling het beste aansluit bij jouw situatie.

Praktische tips

• Vraag waarom neurofeedback in jouw situatie wordt geadviseerd.
• Vraag welke resultaten redelijkerwijs verwacht mogen worden.
• Bespreek regelmatig of de behandeling voldoende effect heeft.
• Geef veranderingen in je klachten door aan je behandelaar.
• Stel vragen als je twijfelt over het nut of de voortgang van de behandeling.

Samenvatting
Neurofeedback (EEG-feedbacktherapie) is een aanvullende behandeling waarbij de activiteit van de hersenen wordt gemeten en teruggekoppeld met behulp van een computer. De behandeling richt zich meestal niet op het verwerken van de traumatische herinnering zelf, maar op het verminderen van klachten zoals spanning, overprikkeling en concentratieproblemen. Neurofeedback wordt daarom meestal ingezet als aanvulling op andere behandelvormen. De wetenschappelijke onderbouwing voor PTSS is nog in ontwikkeling en minder sterk dan die van de aanbevolen traumagerichte behandelingen.

Bronnen
Dit artikel is gebaseerd op:

• Nederlandse multidisciplinaire richtlijn Psychotrauma- en stressorgerelateerde stoornissen.
• GGZ-zorgstandaarden voor psychotrauma en stressorgerelateerde stoornissen.
• Internationale wetenschappelijke literatuur en systematische reviews over neurofeedback bij PTSS.