Hoe ver mag een PTSS-behandeling gaan?

[PTSSAdmin]

Deskundigen maken zich zorgen over de effecten van hoog-intensieve traumatherapie bij mensen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Vooral de behandeling van GGZ-instelling Psytrec in Zeist ligt onder een vergrootglas. Tijdens deze therapie worden patiënten in korte tijd intensief behandeld via exposuresessies, waarbij ze geconfronteerd worden met situaties die hun trauma nabootsen. Volgens psychiaters en traumatherapeuten kan dit leiden tot hertraumatisering. De therapie staat bekend als een veelbesproken PTSS behandeling, maar de aanpak roept vragen op. Meerdere oud-patiënten van Psytrec vertellen in Zembla dat ze tijdens deze sessies werden geconfronteerd met extreme omstandigheden, zoals opsluiting in kasten of het moeten aannemen van houdingen die doen denken aan verkrachting. Daarbij zouden ook seksuele attributen en nepwapens zijn gebruikt. Experts benadrukken dat dit gevaarlijk kan zijn, vooral wanneer therapeuten doorgaan terwijl patiënten aangeven te willen stoppen. Volgens hoogleraren psychiatrie worden daarmee grenzen overschreden, wat juist doet denken aan de traumatische gebeurtenissen zelf. Psytrec stelt dat de therapie wetenschappelijk onderbouwd is en aansluit bij internationale richtlijnen voor traumabehandeling. Het instituut benadrukt dat patiënten altijd de mogelijkheid hebben om een sessie te beëindigen. Toch geven verschillende ex-patiënten aan dat ze onvoldoende waren voorbereid op het gebruik van bepaalde middelen en dat ze zich gedwongen voelden om door te gaan. Critici noemen dit grensoverschrijdend en stellen dat de behandeling de psychische klachten van patiënten juist kan verergeren. Zembla sprak met meer dan twintig oud-patiënten en twaalf therapeuten die hen daarna behandelden. Vrijwel allemaal vertellen ze dat de klachten na de hoog-intensieve traumatherapie bij Psytrec zijn toegenomen. Volgens deze therapeuten ondermijnt de behandeling het vertrouwen in verdere PTSS therapie, omdat patiënten huiverig worden om opnieuw hulp te zoeken. Ook uit een onderzoek van Jim van Os en Simona Karbouniaris blijkt dat de streng geprotocolleerde aanpak bij Psytrec door veel patiënten als onpersoonlijk, overhaast en hertraumatiserend wordt ervaren. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) laat weten dat behandelaars wettelijk verplicht zijn om te stoppen als een patiënt dat aangeeft. Doen ze dat niet, dan kan een melding bij de inspectie worden gedaan. Op individuele casussen wil de inspectie niet ingaan, maar duidelijk is dat het respecteren van grenzen essentieel is binnen elke GGZ-behandeling. Psytrec claimt opvallend hoge slagingspercentages: volgens eigen cijfers ervaart 85 tot 90 procent van de patiënten minder klachten en zou 70 tot 75 procent na de behandeling geen PTSS-diagnose meer hebben. Critici, onder wie emeritus-hoogleraar Pim Cuijpers, betwijfelen de wetenschappelijke onderbouwing. Zij wijzen erop dat Psytrec geen gerandomiseerde controlegroepen gebruikt. De instelling erkent dat dit de gouden standaard is, maar noemt de hoge kosten en ethische bezwaren als obstakel. De behandelingen worden vergoed via de basisverzekering, maar zorgverzekeraars hebben geen zicht op de daadwerkelijke effectiviteit. Brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland erkent dat er een gebrek is aan betrouwbare uitkomstinformatie in de GGZ. Volgens deskundigen is dat zorgelijk, omdat het voor patiënten onduidelijk blijft of de therapie daadwerkelijk werkt. Posttraumatische stressstoornis kan ontstaan na seksueel misbruik, mishandeling, oorlogservaringen of ernstige ongelukken. Hoog-intensieve traumatherapie belooft in korte tijd herstel te bieden door patiënten direct te confronteren met hun ergste herinneringen. Volgens de aanbieders is dit de meest efficiënte en effectieve behandeling tegen PTSS, met hoge slagingspercentages. Maar klopt dat beeld ook? Zembla onderzoekt de claims, de ervaringen van ex-patiënten en de discussie over deze omstreden therapie.