PTSS en CPTSS komen vaker voor dan veel mensen denken. Vrijwel iedereen maakt in zijn of haar leven één of meerdere ingrijpende of traumatische gebeurtenissen mee. Gelukkig ontwikkelt niet iedereen daarna PTSS of CPTSS. Dankzij recent Nederlands wetenschappelijk onderzoek is er steeds meer bekend over hoe vaak PTSS en CPTSS voorkomen. Toch blijft het belangrijk om te beseffen dat cijfers altijd schattingen zijn. Niet iedereen met traumaklachten zoekt hulp en niet iedereen krijgt een officiële diagnose.
Hoe vaak komt PTSS voor?
Uit recent Nederlands onderzoek blijkt dat ongeveer 11,1% van de bevolking ooit in het leven voldoet aan de criteria voor PTSS volgens de DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders). Omgerekend betekent dit dat ongeveer 2 miljoen Nederlanders ooit PTSS hebben gehad of in de toekomst zullen ontwikkelen. Daarnaast heeft naar schatting ongeveer 1,3% van de Nederlandse bevolking op een willekeurig moment PTSS volgens de DSM-5-TR. Dat komt neer op ongeveer 234.000 mensen. Wanneer dezelfde groep wordt beoordeeld volgens de ICD-11 (International Classification of Diseases), voldoet ongeveer 1,0% aan de criteria voor PTSS. Dit verschil komt doordat de diagnostische criteria van de ICD-11 en de DSM-5-TR niet volledig gelijk zijn.
Hoe vaak komt CPTSS voor?
Voor CPTSS zijn lange tijd geen betrouwbare Nederlandse cijfers beschikbaar geweest. Dat veranderde met een recente landelijke prevalentiestudie. Uit dit onderzoek blijkt dat ongeveer 1,6% van de Nederlandse bevolking voldoet aan de criteria voor Complexe Posttraumatische Stressstoornis (CPTSS) volgens de ICD-11. Omgerekend gaat het om ongeveer 288.000 Nederlanders. Dit onderzoek laat zien dat CPTSS geen zeldzame aandoening is en waarschijnlijk zelfs vaker voorkomt dan PTSS volgens de ICD-11. Tegelijkertijd is het belangrijk om te beseffen dat CPTSS nog niet overal als afzonderlijke diagnose wordt geregistreerd.
Waarom verschillen de cijfers soms?
Wie informatie zoekt over PTSS of CPTSS, komt vaak verschillende aantallen tegen. Dat is niet vreemd. De verschillen kunnen onder andere ontstaan doordat onderzoeken:
- verschillende onderzoeksmethoden gebruiken;
- andere diagnostische criteria toepassen (DSM-5-TR of ICD-11);
- verschillende leeftijdsgroepen onderzoeken;
- gebruikmaken van vragenlijsten of uitgebreide diagnostische interviews;
- op verschillende momenten zijn uitgevoerd.
Waarom wordt CPTSS niet altijd geregistreerd?
Hoewel CPTSS een officiële diagnose is binnen de ICD-11 (International Classification of Diseases) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), is deze diagnose niet opgenomen als afzonderlijke diagnose in de DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) van de American Psychiatric Association (APA). Omdat binnen de Nederlandse geestelijke gezondheidszorg voor diagnostiek, registratie en declaraties nog regelmatig gebruik wordt gemaakt van de DSM-5-TR, kan het voorkomen dat iemand door een behandelaar wordt gezien als iemand met CPTSS, terwijl administratief alleen PTSS wordt geregistreerd. Hierdoor geven officiële registraties niet altijd een volledig beeld van het aantal mensen met CPTSS in Nederland. Meer hierover lees je in "2. Wat is CPTSS?"
Belangrijkste cijfers op een rij
Op basis van de huidige kennis kan het volgende worden geconcludeerd:
- ongeveer 81,5% van de Nederlanders maakt in het leven ten minste één potentieel traumatische gebeurtenis mee;
- ongeveer 11,1% ontwikkelt ooit PTSS (ca. 2 miljoen mensen);
- ongeveer 1,3% heeft op dit moment PTSS volgens de DSM-5-TR (ca. 234.000 mensen);
- ongeveer 1,0% heeft op dit moment PTSS volgens de ICD-11 (ca. 188.000 mensen);
- ongeveer 1,6% heeft op dit moment CPTSS volgens de ICD-11 (ca 288.000 mensen)
PTSS en CPTSS komen in Nederland relatief vaak voor. Naar schatting krijgt ongeveer één op de negen Nederlanders ooit in het leven PTSS. Op een willekeurig moment hebben ongeveer 234.000 Nederlanders PTSS volgens de DSM-5-TR en ongeveer 288.000 Nederlanders CPTSS volgens de ICD-11.De werkelijke aantallen kunnen hoger liggen, omdat niet iedereen hulp zoekt of een officiële diagnose krijgt. Daarnaast wordt CPTSS nog niet overal afzonderlijk geregistreerd. Dankzij recent Nederlands onderzoek is er echter een steeds beter beeld van hoe vaak PTSS en CPTSS voorkomen.
Bronnen
- Hoeboer CM, Nava F, Haagen JFG, Broekman BFP, Van der Gaag RJ, Olff M. Epidemiologie van trauma, PTSS en complexe PTSS in Nederland. Tijdschrift voor Psychiatrie, 2025.
- ICD-11 (International Classification of Diseases) – Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
- DSM-5-TR (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) – American Psychiatric Association (APA).